Döngüsel Ekonomi Nedir?

Döngüsel Ekonomi; Endüstriyel ekonomide üretim, kullanım ve imha süreçlerinin yerine dönüşümü ve yeniden kullanımı esas almayı ifade eden bir terimdir. Karlılık; kaynakların olabildiği kadar geri dönüşümden kazanılması ve atıkların da olabildiği kadar yeni kaynaklara dönüşebilmesiyle ölçülür. Döngüsel ekonomi; azalt, yeniden kullan ve geri dönüştür yaklaşımına göre çalışmaktadır, bu durum da daha az malzeme kullanarak ürün elde etmeyi mümkün hale getirmektedir.

Doğrusal Ekonomi ile Döngüsel Ekonomi Arasındaki Fark Nedir?

Günümüz yaşam formu doğrusal ekonomi üzerinden ilerlemektedir. Kaynaklar çıkarılıp ürünler üretilir. Ürünler atık olarak atılana dek kullanılır. Üretilen ve satılan ürünlerin miktarını maksimize ederek değer oluşturulur. Kısacası Doğrusal Ekonomi; kaynak çıkarma, üretim, tüketim ve atık bertaraf planına göre çalışır.

Doğrusal ekonominin artık sürdürülebilir bir model olmadığı düşünülmektedir. Bu sebeple doğrusal ekonomiden döngüsel ekonomiye geçişler hızlanmıştır. Doğrusal ekonominin dezavantajları, döngüsel ekonomiye fırsatlar doğurmaktadır.

Depozito İade Sistemi Nedir?

Sistem (DİS), tüketicilerin boş kapları geri dönüştürmesini sağlamak için ekonomik bir teşvik sunmaya dayanıyor. Boş içecek ambalajlarını geri dönüşüm için iade eden tüketicilere bu bedelin tamamı (depozito) geri ödeniyor. İçecek kutuları için, bu sistemler halihazırda dünya çapında 40’tan fazla bölgede mükemmel sonuçlarla çalışmaktadır. DİS, genel olarak eyalet veya ulusal hükümetler tarafından kabul edilmiş yasalarla oluşturuluyor.

Ülkemizde 2022 yılında içecek ambalajlarında birçok Avrupa ülkesinden önce Depozito-İade Sistemine (DİS) geçilmesi kanunen kabul edildi. Dünyada; son üç yılda, 22 eyalet veya ülke mevcut depozito sistemlerini güncellemeyi veya yeni sistemler geliştirmeyi de taahhüt etmiş bulunuyor. Buna ek olarak, şu anda en az 12 eyalet veya ülke mevcut sistemleri güncellemek veya geliştirmek için çalışmakta.

Depozito İade Sistemi Uygulanan veya Uygulanması Planlanan Ülkeler

Kırmızılar Tartışmaların sürdüğü ülkeler

Maviler Depozito sisteminin uygulandığı ülkeler

Yeşiller Siyasi kararın alındığı ülkeler

Temiz ve Kapalı Geri Dönüşüm

Depozito İade Sisteminin amaçlarından en önemlisi; ülkemizdeki kaynağında, ayrı toplamadaki sorunlarımızı biraz da olsa çözecek olmasıdır. Karışık toplama yöntemi kullanılarak toplanan atıkların içerebileceği yağ, su, meşrubat vb. gıda maddeleri ile temas etmesi aslında ekonomik değeri yüksek olan atıkların değerini düşürüyor. Ayrıca mevcut altyapıda; atıkları türlerine göre ayırma maliyetleri de oldukça yüksek. Şu anda çoğunda manuel ayrıştırma yapılan atık ayırma tesislerinde son teknoloji otomasyon sitemlerinin kullanılması için temiz (kaliteli) atığın bu tesislere ulaşması gerekiyor. DİS’de; ayırma işlemi en başta tüketici tarafından yapılacağı için tesislerin ihtiyacı olan atık kalitesi temiz ve kapalı bir döngü ile ilk aşamada sağlanmış oluyor.