DÜNYA’DA VE TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA YAKLAŞIMLARI

1960’lı yıllarda çevreye verilen zarar boyutlarının algılanmaya başlanması ile tetiklenen çevre ve ekoloji hareketi, 1970’lerde uluslararası boyuta ulaşmıştır. Bu olay 1983 yılında Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu’nun kurulmasına sebep olmuştur.

Sürdürülebilir toplulukları oluşturan üç bileşenin ilişkilendirilmesi

İlerleyen zamanda, çevre sorunlarına çözüm üretmenin ön planda olduğu uluslararası platformlarda, çevrenin kalkınma ile ilişkisinin kurulduğu ve sürdürülebilir kalkınma kavramının tanımlandığı 1987 Brundtland Raporu oluşturulmuştur. 1987’de bu komisyon tarafından düzenlenen Ortak Geleceğimiz raporuyla geliştirilen sürdürülebilir kalkınma kavramı, 1992’de Gündem 21 ve Rio de Janeiro’da Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Zirvesi ile, kalkınma söylevinde önde gelen ibarelerden biri duruma gelmiştir.

1992’deki Rio Konferansı’nda benimsenen kararların da devamında, 1997’de Rio +5 Zirvesi ve 2002’de Johannesburg Zirvesi yani Rio +10 ile Rio Konferansı’nda onaylanan ilkelerin bir bütün  içinde nasıl uygulandığı ele alınmıştır.

Sürdürülebilir kalkınma amacıyla uluslararası platformlarda atılan adımlar

Ekonomik büyüme ve refah seviyesini yükseltme ile çevreyi ve yeryüzündeki tüm insanların yaşam kalitesini koruma hedefindeki sürdürülebilir yaklaşım:

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA MODELİ

Sürdürülebilir yaklaşımlar, ekonomik kalkınma, turizm, tarım, endüstri, kentleşme, ekosistem yönetimi, su kaynakları ve kirlilik yönetimi gibi sorunlarda ele alınıyor. En çok kabul gören tanımlardan biri olan İktisadi İş birliği ve Gelişme Teşkilatı’nın (OECD) tanımına göre sürdürülebilir kalkınma, günümüz kuşaklarının ihtiyaçlarının gelecek kuşakların ihtiyaçlarının karşılanmasında ödün verilmeden gerçekleştirilmesidir. Diğer bir deyişle, sürdürülebilir kalkınma, bugün ve gelecekteki yaşam standartlarının yükseltilmesi amacıyla değişime gitmesidir.

1. Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik kalkınma ile gelişme fikrini kapsar, ancak;
2. Sürdürülebilir kalkınma insanoğlunun yaşamını olumsuz olarak etkilememeli
3. Aynı zamanda doğal ve kültürel mirası da göz önünde bulundurmalı
4. Şimdiki ve gelecek nesillerin dayanışmasını garanti etmeye çalışmalıdır.

TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA YAKLAŞIMLARI

Türkiye’de sürdürülebilirlik uygulamaları, çevre ve ekolojik duyarlılık anlayışları henüz toplumda yeni yeni yeşermektedir. Türkiye’de çevre konusuna olan ilgi 1970’li yıllara dayanmaktadır; 1978 yılında çevre ile ilgili ulusal ve uluslararası faaliyetlerle ilgilenmesi için, Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı’nın kurulmasıyla devlet politikasında yerini almıştır. Türkiye’de çevre ve çevrenin korunması ile ilgili başta Anayasa olmak üzere; çok sayıda yasa, tüzük ve yönetmelik yürürlüktedir. T.C. 1982 Anayasası’nın kabulü ile çevre koruma kavramı ilk defa anayasaya girmiştir. Ancak, bu anayasada çevre sağlığı ve dengesinin önemi vurgulanırken, ideal çevrenin nasıl olması gerektiği veya hangi unsurları barındırması gerektiği hakkında herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, çevrenin hukuken korunan alanı anayasal olarak belirlenmediği gibi “sürdürülebilir kalkınma” ilkesinin 1982 Anayasası’nda açıkça ifade edilmediği de görülmektedir. 1983 yılında yürürlüğe giren Çevre Kanunu, çevreyi bir bütün olarak ele alıp sadece çevresel kirliliği önlemeyi değil, aynı zamanda da doğal kaynakların ve toprağın yönetimine de izin vermeyi amaçlamaktadır. Bunun devamında, 1986’da Hava Kalitesi Kontrolü, Gürültü Kontrolü, 1988’de Su Kalitesi Kontrolü, 1991’de Katı Atık Kontrolü, 1992’de Çevresel Etki Değerlendirme, 1993’te Tıbbi Atık Kontrolü, Toksik Kimyasal Ürünlerin/Maddelerin Kontrolü ve Zararlı Atık Kontrolü Yönetmelikleri yayınlanmıştır.

Günümüzde ise tüm bu saydıklarımıza ek olarak birçok ülkede Sürdürülebilir Sistemler kullanılmaktadır. Bunlardan biri ülkemizde de kullanılmaya başlayan Depozito Sistemi’dir. Depozito Sistemi ile hem ülkenize ve cebinize ekonomik katkıda bulunuyorsunuz hem de dünyayı daha yaşanılabilir kılmak için bir adım atmış oluyorsunuz.