Okyanus ve denizlerde çöplerin artması, çevre kirliliği probleminin sürekli daha kötüye gitmesi, tek kullanımlık içecek ambalajlarının geri toplanması için depozito iade uygulamalarına ilgiyi ciddi oranda artırmıştır. Bu sistemlerde müşteriler bir kutu veya şişe satın alırken küçük bir depozito bedeli öderler ve içeceği tükettikten sonra ambalajı geri dönüşüm için bir toplama merkezine iade ettiklerinde bu bedeli geri almaktadırlar.

DİS döngüsel bir ekonomiye ulaşmak açısından hayati öneme sahiptir. Sadece Avrupa Birliği içerisinde bile depozito sistemlerinin uygulandığı ülkelerde 130 milyon insan bu sistem içinde yaşamaktadır. Ayrıca Kanada, ABD ve Avustralya’da da depozito iade sistemleri kullanılıyor.

Zaman geçtikçe daha fazla ülkede yasalarla zorunlu hale getirilen geri dönüşüm hedeflerine ulaşmak ve doğaya atılan çöpleri/atıkları azaltmak üzere depozito uygulamalarını düşündükleri bir zamanda Brüksel’de yerleşik Reloop Platformu “Tek kullanımlık içecek ambalajları için depozito sistemlerine Küresel Genel Bakış” (2016) başlığı ile dünyanın farklı ülkelerinde yürürlükte olan yaklaşık 40 ülkenin depozito sisteminin bazıları hakkında kapsamlı ve geniş bir araştırma yapmış ve özet olarak sunmuştur. Almanya ve Norveç için sunulan sonuçlar şunlardır;

Bu özet bilgiler içerisinde yer alan depozito sistemi, tüm ülkelerde bazı kilit parametreler etrafında yapılandırılmıştır. Bu kilit parametreler şunlardır;

• Yasal taahhüt
• Program Kapsamı
• Depozito ve bedelleri
• Sistem Operatörü
• Geri ödeme sistemi
• Sistem sonucu
• Para malzeme akışı

Gittikçe daha fazla sayıda ülke Depozito İade Sistemini çevreye atılan çöpleri/atıkları azaltmanın ve geri dönüşümü teşvik etmenin bir aracı olarak düşünüyor.

Belediyelerin bir depozito iade sistemi uygulamaya geçirildikten sonra nasıl etkilendikleri hakkında yapılan araştırmalar sonucunda çıkan sonuçlar gayet ikna edici olmuştur. Ayrıca bu araştırmalar DİS’nin belediyeler için son derece iyi olduğunu da ortaya koymuştur.

Örneğin;

• Çöp toplama ve taşıma giderlerinin azalmasını
• Mevcut toplama sistemlerindeki tasarrufu
• Çevreye atılmış çöplerin temizleme giderlerinde meydana gelen azalmayı
• Umumi çöp konteynerlerini boşaltma giderlerinden tasarrufu
• Atık toplama giderlerinden edilen tasarrufu
• Çevreye atılmış çöp toplama giderleri ve kamu alanlarının bakım giderlerinde meydana gelen azalmayı
• Çöp alanı bertaraf giderlerinde meydana gelen azalmayı
• Yıllık bakıldığında toplama ve bertaraf giderlerinin azalmasındaki net tasarrufu
• Yerel yönetimin yol kenarı çöp toplama hizmetlerinde meydana gelen tasarrufu
• Çevreye atılan çöplerde azalmayı

sağladığı görülmüştür.

Perakende Sistemin En Önemli Paydaşı: Tüketici

Depozito İade Sistemi Uygulanan veya Uygulanması Planlanan Ülkeler

Kırmızılar: Tartışmaların sürdüğü ülkeler

Maviler: Depozito sisteminin uygulandığı ülkeler

Yeşiller: Siyasi kararın alındığı ülkelerdir.

Sistemi en iyi uygulayan ülkelere baktığımızda aşağıdaki tabloyu görebiliriz.

Avrupa’da İade Oranları ve Depozito-İade Miktarları

Danimarka; %95 toplama hedefi koymuştur ve ülkeler arasında en yüksek maliyetle bu işi yürütmektedir. Toplam iade oranını % 90 civarında tutarak, verimli şekilde sistemini halen devam ettirmektedir.

Almanya; toplam iade oranı: %98,4’tür. (Kutu: %99 / PET: %98). Toplama sisteminde iyileştirmeler yapmak için sistemini gözden geçirmektedir.

Litvanya; hedefini 2025 tarihi itibariyle, ambalajların %90’ını geri dönüştürmek olarak belirlemiştir.  2017 rakamlarına göre; Toplam iade oranı: %91,9’dur. (Kutu: %93 / PET: %92 / Cam: %83) Litvanya, Depozito İade Sistemi’ne en yeni başlayan ülkelerden biridir ve kalabalık olmayan nüfusu ile çok başarılı bir sistem kurmuştur. Ayrıca yüksek toplama oranları ile sisteme geçmek isteyen ülkeler arasında da en çok gözlemlenen ülke durumundadır.

Özetle Depozito İade Sistemi; kaynak etkinliği yüksek olan, karbon ayak izini düşüren ve toplamada en düşük maliyeti sağlayan, yeniden kullanım kapasitesi yüksek bir sistemdir. Büyük miktarda boş içecek ambalajını yüksek kalitede geri dönüştürme ve tekrar kullanım amacıyla toplamanın başarıyla denenmiş bir aracıdır. Ülkemiz açısından döngüsel ekonomiye geçiş için hayati öneme sahip olan Depozito İade Sistemi’ni hayata geçirmek için “Aco Recycling” Depozito İade Makinelerimizi kullanarak bu sistemin faydalarından da yararlanabilirsiniz.